Wkład kominkowy stanowi właściwie „serce” Twojego kominka. To właśnie dlatego, wybór tego odpowiedniego jest tak ważny. Podstawową kwestią jest dostosowanie wkładu do Twoich potrzeb oraz oczekiwań. Zanim zdecydujesz się na zakup, zastanów się jaką funkcję będzie spełniał w Twoim domu kominek. Jeśli zamierzasz go używać jedynie okazjonalnie, dla przyjemności oraz budowania odpowiedniej atmosfery, możesz swój wybór uzależnić od pobudek czysto estetycznych, czyli innymi słowy wybrać wkład kominkowy, który najbardziej Ci się podoba i pasuje do Twojego wnętrza. Jeśli natomiast chciałbyś, aby kominek był używany w Twoim domu znacznie częściej – stanowił efektywne źródło ciepła – kryterium, jakie powinieneś wziąć pod uwagę przy wyborze właściwego wkładu kominkowego, to przede wszystkim parametry techniczne i użytkowe urządzenia, jak również wytrzymałość i solidne wykonanie. Dobry wkład kominkowy powinien być trwały oraz odporny na działanie wysokiej temperatury przez długi czas. Nie powinien być także podatny na korozję i musi oddawać ciepło jeszcze przez długi czas po wygaszeniu paleniska.

Żeliwne a stalowe

Podstawową kwestią, która odróżnia wkłady kominkowe żeliwne od stalowych jest bez wątpienia materiał użyty do ich wykonania. To właśnie on w dużej mierze odpowiedzialny jest za charakterystykę danego wkładu oraz jego właściwości techniczne. Żeliwo (podobnie jak z resztą stal) jest stopem odlewniczym żelaza, węgla oraz kilku innych metali. W ostatnim czasie zauważa się wzrost popularności wkładów stalowych kosztem wypierania wkładów żeliwnych. Powodem tego nie jest jednak zwyczajne wypieranie gorszego materiału przez lepszy i bardziej nowoczesny, lecz proces ten uzależniony jest od wielu czynników, w tym w dużej mierze norm ekologicznych. Żeliwne wkłady kominkowe powstają w wyniku procesów odlewniczych, które nie sprzyjają niestety środowisku naturalnemu.

Wkłady z odlanego żeliwa można podzielić na monolity – te, które zostały odlane z jednej formy i te, których poszczególne elementy zostały odlane w oddzielnych formach, po to by następnie mogły zostać odpowiednio skomponowane. Wkłady w formie monolitów są znacznie rzadziej spotykane niż te, które składają się z oddzielnie odlanych elementów. Spowodowane jest to faktem, iż konstrukcja składająca się z kilku elementów daje większe możliwości, jeśli chodzi o ich łączenie (różnorodność konstrukcji). Wkłady kominkowe wykonane z żeliwa odznaczają się zwykle klasyczną, prostokątną formą. Zdarzają się także urządzenia pryzmatyczne oraz łukowe. Stal ze względu na bardziej elastyczne możliwości kształtowania wyrobu daje tutaj dużo szersze pole do popisu. Konstrukcje stalowe można modelować w dowolny sposób, dzięki temu wkłady kominkowe wykonane z tego materiału odznaczają się często nietypowymi kształtami oraz formami paleniska.

Wkłady żeliwne nawiązują bardziej do tradycji. Ich użytkownicy decydują się czasem na odbicie na frontach herbów rodowych czy też innych symboli. Zwolennicy stylu nowoczesnego mają natomiast do dyspozycji szeroki wachlarz wkładów stalowych, których konstrukcje ograniczone są wyłącznie fantazją projektanta.

Zdecydowaną zaletą żeliwa jest jego odporność  oraz wytrzymałość. Nie mniej jednak należy także zwrócić uwagę na fakt, iż żeliwo charakteryzuje się kruchością. To sprawia, że wszelkie ewentualne uszkodzenia będą występować w postaci pęknięć, a nie odkształceń jak w przypadku stali. Oczywiście jest to tylko i wyłącznie mechaniczna cecha materiału, zaś same wkłady odlane z żeliwa są wręcz ekstremalnie wytrzymałe na wszelkie uszkodzenia.

W porównaniu do żeliwnych, wkłady stalowe charakteryzują się bardzo podobną trwałością. Warto także zauważyć, że wkłady wykonane z tego materiału mają wewnątrz szamot, który absorbuje większość uszkodzeń oraz niweluje niekorzystny wpływ wysokiej temperatury. Co więcej, akumuluje on również ciepło i oddaje je jeszcze przez długi czas po wygaszeniu paleniska (żeliwo szybko się nagrzewa, ale równie szybko stygnie, podczas gdy szamot długo oddaje swoje ciepło). Zniszczony szamot możemy łatwo wymienić na nowy. Zaawansowana technika obróbki stali umożliwiła także lepsze rozwiązanie problemu doprowadzania powietrza do komory spalania za pomocą różnych kanałów.

Żeliwne korpusy lepiej akumulują ciepło niż stalowe. Ważne, aby żeliwo było dobrej jakości, a ścianki korpusu były grube (8-10mm), ciężkie i masywne. Korpus może być wykonany z odlewu żeliwnego, który nie ma połączeń oraz spawów albo z płyt żeliwnych. Korpusy wykonane z odlewu charakteryzują się dużą szczelnością, dzięki temu powietrze nie napływa do paleniska w niekontrolowany sposób. Co ciekawe, z żeliwa można formować różne wzory oraz elementy, które często zdobią fronty korpusu. Z kolei stalowe korpusy wkładów kominkowych wykonane są z płyt o grubości 4-6mm. Wykonane przez renomowanych producentów są odporne na korozje oraz zmiany temperatury.

Przykładem najwyższej jakości stalowych wkładów kominkowych są wkłady szwajcarskiej firmy Rüegg. Wkłady te wykonane są z najlepszych materiałów, dzięki temu odznaczają się dużą trwałością jak i również dobrymi właściwościami grzewczymi. Stalowa konstrukcja umożliwia designerskie rozwiązania, nadanie urządzeniu niespotykanej formy. Rüegg to producent światowej renomy, który przede wszystkim stawia na innowacje. W jego asortymencie nie znajdziemy przestarzałych konstrukcji, ale wyłącznie nowoczesne rozwiązania.
Innym przykładem urządzeń stalowych, jakie z czystym sumieniem możemy Państwu zarekomendować są wkłady KFDesign. Zewnętrzny płaszcz tych wkładów wykonany jest wysokiej jakości stali – RAEX EN.ST 37.2 o grubości 4 mm. Wewnętrzne elementy paleniska odznaczają się bardzo dużą wytrzymałością, zarówno na wysoką temperaturę, jak  również na jej gwałtowne zmiany. Dół paleniska wykonany z materiału szamotowego, natomiast boki i tył z wermikulitu, w wybranych modelach występują również płyty żeliwne. Co ważne, części paleniska, które stanowią materiał eksploatacyjny i podlegają zużyciu są bardzo łatwo dostępne a ich wymiana nie sprawia nikomu kłopotu. Wkłady kominkowe KFDesign odznaczają się także wysoką nominalną mocą grzewczą – w zależności od Twoich potrzeb do wyboru masz wkłady o nominalnej mocy grzewczej w granicach 12-18kW.
Bez względu na to, na jaki korpus się zdecydujesz pamiętaj, że jeśli będzie on wykonany z materiałów niskiej jakości po pewnym czasie może pękać lub się odkształcać. Tak dzieje się przede wszystkim w przypadku wkładów wykonanych z elementów o stosunkowo małej grubości. Cienkie ścianki korpusu nagrzewają się bowiem nierównomiernie, powstają wówczas duże naprężenia, które w efekcie są przyczyną odkształcenia stali czy też pękania żeliwa. Najtrwalsze oraz najbardziej solidne są wkłady o grubych, masywnych ściankach.

SPRAWNOŚĆ
Wkłady kominkowe renomowanych firm (np. Ruegg, Spartherm, Seguin Duteriez itp.) charakteryzują się sprawnością powyżej 70-ciu, a nawet 80%. Co to oznacza? W praktyce oznacza to, iż minimum 70% energii powstającej podczas spalania drewna odzyskuje się w postaci ciepła. Zdarzają się także dobrej jakości wkłady o sprawności na poziomie 65%. Są to jednak przeważnie duże urządzenia o znacznych przeszkleniach, nastawione przede wszystkim na widowiskowość, a nie wydajność grzewczą.
Sprawność to bardzo ważny parametr, ponieważ wpływa bezpośrednio na ilość zużywanego drewna. Innymi słowy im wyższa sprawność wkładu kominkowego, tym więcej ciepła można otrzymać z jednostki paliwa (drewna). Wysoką sprawność (na poziomie 70-80%) uzyskują jedynie wkłady kominkowe o odpowiedniej konstrukcji korpusu. Stosuje się w nich zazwyczaj tak zwaną komorę wtórnego spalania – w tylnej części rozbudowa powierzchnia korpusu tworzy rodzaj wymiennika ciepła, w którym gorący dym oddaje ciepło opływającemu obudowę powietrzu. Nad paleniskiem umieszczony jest z kolei deflektor, który kieruje gorący dym do wymiennika, uniemożliwiając tym samym jego ucieczkę do kominka. To sprawia, że cząsteczki stałe unoszone z dymem są dopalane i więcej ciepła może zostać przekazane powietrzu, które opływa wkład kominkowy.
Przykładem wkładów kominkowych, w których zastosowano odpowiednią konstrukcję deflektora są wkłady KFDesign. Deflektor w tym wkładzie został tak opracowany, aby maksymalnie zwiększyć sprawność wkładu. Spaliny w drodze do komina wielokrotnie odbijają się od deflektora, dzięki czemu dym przebywa dłużej w komorze spalania. Dopaleniu ulegają cząstki, które uszłyby do komina. Efektem tego jest uzyskanie większej ilości ciepła, które pozostaje w pomieszczeniu.
Sprawność na poziomie 70% uzyskują bez najmniejszego problemu wkłady kominkowe firmy Seguin Duteriez. Wkłady te odznaczają się także dużą mocą nominalną (od 11kW wzwyż), przy jednoczesnym małym zużyciu paliwa (w niektórych modelach mniej niż 4kg/h!)  Wkłady kominkowe Seguin wykorzystują także nowoczesną technologię spalania określaną mianem Double Air Fire System (DAFS), dzięki czemu osiągają one jeszcze lepsze parametry grzewcze oraz wyższą sprawność spalania. Zastosowanie DAFS we wkładach Seguin powoduje zwiększenie mocy nominalnej poszczególnych modeli wkładów o 2 kW, a sprawność wzrasta do 75/77% (w zależności od modelu wkładu kominkowego).
Urządzania o bardzo wysokiej sprawności produkuje także firma Rüegg  proponując nam kominki z serii Planet o sprawności przekraczającej 80%. Są to niezwykle wydajne wkłady grzewcze. Co je wyróżnia? Między innymi wlot powietrza bezpośrednio do paleniska, który zapobiega zasysaniu powietrza z pomieszczenia, a także zdolność kumulacji ciepła w elementach szamotowych, wykorzystywanego później do ogrzewania na zasadzie promieniowania.

MOC NOMINALNA
Moc nominalna stanowi bardzo istotny parametr. Jest to uśredniona w czasie moc kominka (nie moc maksymalna, której w normalnych warunkach nie byłbyś w stanie osiągnąć). Moc maksymalna osiągana jest bowiem tylko przez krótki czas i nie odzwierciedla prawdziwych możliwości urządzenia. Moc nominalna powinna być dobrana do pomieszczenia, które zamierzasz ogrzać przy pomocy kominka. Można przyjąć, że 1 kW mocy urządzenia wystarcza do ogrzania średnio 25 m3 kubatury pomieszczenia lub ok. 10 m2 jego powierzchni. Zwykle kominki posiadają moc nominalną rzędu 10-15 kW choć zdarzają się także takie, które posiadają 18kW a nawet 20kW.

PALIWO
Wybierając wkład kominkowy do swojego domu należy wziąć także pod uwagę zużycie drewna podczas palenia. Powinno ono wynosić średnio 2,5 kg/h przy mocy nominalnej 7kW, co dla większości średniej wielkości wkładów /ok.10-14 kW/ daje zużycie drewna wynoszące ok. 4-5 kg/h. Niskiej jakości urządzenia wymagają bardzo dużej ilości drewna, aby dobrze nagrzać pomieszczenie. Z kolei wysoka jakość materiałów, z których wykonany jest wkład jak i również zastosowanie nowoczesnej technologii pozwala na znaczne ograniczenie ilości opału. Co więcej dobrej jakości kominki oddają ciepło jeszcze przez długi czas po zagaszeniu paleniska.